Een duidelijke relatie tussen zorgverstrekker en patiënt is belangrijk. Daarom beschikt België sedert 2002 over een wet betreffende de rechten van de patiënt. Deze wet preciseert de kenmerken van de relatie tussen de patiënt en de beroepsbeoefenaar en wil de kwaliteit van de gezondheidszorgen verbeteren. In 2024 gebeurde er een modernisering van de Wet.
In het kader van deze wet op de patiëntenrechten werd er een ombudsdienst opgericht in ons revalidatieziekenhuis KEI. U kunt er terecht met al uw klachten over de niet naleving van uw patiëntenrechten door de zorgverstrekkers en andere personeelsleden van het ziekenhuis.
Als patiënt heeft u recht op:
1. Ontvangen van een kwaliteitsvolle dienstverstrekking
Elke patiënt ontvangt volgens zijn behoeften de best mogelijke dienstverstrekking in functie van de medische kennis en van de beschikbare technologie. Deze diensten worden verstrekt met respect voor de menselijke waardigheid en voor de autonomie van elke patiënt, zonder enig onderscheid op basis van sociale klasse, seksuele geaardheid of filosofische overtuiging.
De zorg met het oog op het voorkomen, behandelen en verzachten van lichamelijke en psychische pijn maakt integraal deel uit van de behandeling van de patiënt.
2. Vrij kiezen van de beroepsbeoefenaar
De patiënt kiest zelf een beroepsbeoefenaar en kan die keuze steeds herzien.
De wet of omstandigheden eigen aan de gezondheidszorgen kunnen die vrije keuze in sommige gevallen beperken (bv. bij gedwongen opname van een persoon met een geestesziekte, bij aanwezigheid van één specialist in een ziekenhuis).
Anderzijds kan elke beroepsbeoefenaar een patiënt omwille van persoonlijke of professionele redenen weigeren een dienst te verstrekken, behalve bij spoedgevallen.
Indien de beroepsbeoefenaar de behandeling onderbreekt, dan moet hij de continuïteit van de zorg waarborgen.
3. Geïnformeerd worden over zijn gezondheidstoestand
De beroepsbeoefenaar verstrekt aan de patiënt alle informatie die nodig is om inzicht te krijgen in zijn gezondheidstoestand (diagnose) en de vermoedelijke evolutie ervan.
De beroepsbeoefenaar geeft ook het gedrag aan dat in de toekomst wenselijk is (bv. er zijn aan de zwangerschap risico’s verbonden).
4. Vrij toestemmen in een tussenkomst, met voorafgaande informatie
Alvorens een behandeling te starten, moet de beroepsbeoefenaar van de patiënt daartoe zijn vrije en geïnformeerde toestemming ontvangen.
Dit betekent dat de beroepsbeoefenaar de patiënt voldoende geïnformeerd moet hebben over de kenmerken van de tussenkomst, met name:
- doel van de tussenkomst, graad van urgentie, duur, nevenwerkingen en risico’s, nazorg, enz.
- kostprijs (honoraria, remgelden, supplementen, enz.)
- mogelijke alternatieven
Wanneer het onmogelijk is om de toestemming van de patiënt of die van zijn vertegenwoordiger te achterhalen (bv. in een spoedgeval), stelt de beroepsbeoefenaar alle noodzakelijke behandelingen in en vermeldt hij dit in het patiëntendossier.
4bis. Vernemen of de beroepsbeoefenaar verzekerd is en gemachtigd is om zijn beroep uit te oefenen
De patiënt verneemt van de beroepsbeoefenaar of deze al dan niet beschikt over een verzekeringsdekking of een andere vorm van bescherming met betrekking tot de beroepsaansprakelijkheid, alsook of hij verzekerd of geregistreerd is (onder meer via het visum dat hij ontving van de minister bevoegd voor Volksgezondheid, zijn inschrijving bij het RIZIV of de Orde der artsen).
5. Kunnen rekenen op een zorgvuldig bijgehouden patiëntendossier, met mogelijkheid tot inzage en afschrift
De beroepsbeoefenaar houdt voor elke patiënt zorgvuldig een dossier bij, dat hij op een veilige plaats bewaart.
Indien de patiënt van beroepsbeoefenaar verandert, kan de patiënt vragen om zijn dossier over te dragen om de continuïteit van de zorgen te waarborgen.
6. Verzekerd zijn van de bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer
Behoudens de toestemming van de patiënt mogen alleen de personen wiens aanwezigheid beroepshalve verantwoord is, bij een behandeling of onderzoek aanwezig zijn.
Geen enkele informatie over de gezondheidstoestand van de patiënt kan worden meegedeeld aan derden, tenzij dit uitdrukkelijk bij wet is voorzien.
7. Neerleggen van een klacht bij een ombudsdienst
Wanneer een persoon meent dat één van zijn rechten als patiënt geschonden is, dan kan hij een klacht neerleggen bij een lokale of federale ombudsdienst. De betrokkene kan zich daarbij laten bijstaan door een zelf gekozen vertrouwenspersoon.
Centrale aansprakelijkheid
Wij streven ernaar om u steeds de zo best mogelijke zorgverlening te verschaffen. Soms kan er echter iets fout lopen waardoor uw rechten als patiënt geschonden kunnen worden en u wenst een klacht in te dienen.
Het ziekenhuis is aansprakelijk voor alle beroepsbeoefenaars of werknemers die in het ziekenhuis werken. Dit wordt de centrale aansprakelijkheid van het ziekenhuis genoemd. Dit betekent dat u een klacht tegen een beroepsbeoefenaar of werknemer kan indienen bij één centraal punt, namelijk het ziekenhuis. Alle artsen en de tandarts die werken op zelfstandige basis vallen niet onder de aansprakelijkheid van het ziekenhuis.
De wet geeft het ziekenhuis evenwel de mogelijkheid om zijn centrale aansprakelijkheid in welbepaalde gevallen uit te sluiten. Het ziekenhuis dient u dan vóór de tussenkomst van de beroepsbeoefenaar, schriftelijk mede te delen dat het niet aansprakelijk is voor de tekortkomingen van deze beroepsbeoefenaar(s). Dit heeft tot gevolg dat u uw klacht moet indienen bij de beroepsbeoefenaar waarvan u oordeelt dat deze een tekortkoming heeft begaan en niet bij het ziekenhuis.
Hierna vindt u de informatie over de rechtsverhouding tussen het ziekenhuis en de beroepsbeoefenaars, evenals de vermelding of het ziekenhuis zijn aansprakelijkheid al of niet uitsluit voor die beroepsbeoefenaar(s).
| Categorie | Statuut | Vallen onder aansprakelijkheid van het ziekenhuis |
|---|---|---|
| geneesheren | zelfstandigen | neen |
| tandarts | zelfstandigen | neen |
| apotheker | werknemers | ja |
| verpleegkundigen | werknemers | ja |
| zorgkundigen | werknemers | ja |
| ergotherapeuten | werknemers | ja |
| diëtisten | werknemers | ja |
| logopedisten | werknemers | ja |
| audiologen | werknemers | ja |
| kinesisten | werknemers | ja |
| psychologen | werknemers | ja |
| kapster | werknemers | ja |
| pedicure | werknemers | neen |
8. Pijnbestrijding
9. Recht op bijstand door een vertrouwenspersoon
De patiënt heeft het recht zich te laten bijstaan door een vertrouwenspersoon of vertrouwenspersonen bij de uitoefening van de in dit hoofdstuk vervatte rechten. De patiënt bepaalt de draagwijdte van de bevoegdheid van de vertrouwenspersoon.